نشاني تارنماي گروه اداره كل

نشاني تارنماي گروه اداره كل: www.farsi.razaviedu.ir

ارزشيابي عملكرد گروه هاي درسي زبان و ادبيات نواحي/ مناطق و شهرستان ها در سال تحصیلی93-92

 

 

باسمه تعالي

ارزشيابي عملكرد گروه­هاي درسي زبان و ادبيات نواحي/ مناطق و شهرستان ها در  سال تحصیلی93-92 براساس جدول زير انجام مي شود. لذا كارشناسان و سرگروه­هاي محترم نسبت به ارسال گزارش خود در قالب لوح فشرده اقدام نمايند.

 

                                                                گروه ادبيات فارسي استان

 

                            باسمه تعالی

 

اداره کل آموزش و پرورش خراسان رضوی

معاونت آموزش متوسطه

گروه  تکنولوژی وگروههای آموزشی متوسطه

 

فرم ارزیابی گروه های آموزشی دروس دوره متوسطة دوم در سال تحصیلی93-92

محور فعالیت	ردیف	شرح برنامه	امتیاز	جمع
الف ) برنامه عملیاتی دبیرخانه راهبری/پایگاه کیفیت بخشی	1	تحلیل و بررسی سؤالات امتحانات نهایی ( دروس زبان فارسی3 عمومی – زبان فارسی 3 تخصصی – ادبیات فارسی 3 عمومی – ادبیات فارسی 3 تخصصی – ادبیات 3 – آرایه های ادبی- زبان وادبیات عمومی پیش دانشگاهی – زبان و ادبیات فارسی تخصصی پیش دانشگاهی) حداکثر تا تاریخ 15/8/92 ضرورت دارد در ارزیابی این سوالات مواردی چون ملاکهای فنی، سطوح حیطه بندی، روایی و پایایی سوالات مد نظر قرار گیرد. (فرم ارزیابی و تحلیل و بررسی بزودی در سایت دبیرخانه قرار خواهد گرفت(. www.farsi-medu.ir -	5	40
	2	تحلیل و بررسی سوالات امتحانات هماهنگ یا غیر هماهنگ داخلی نوبت اول و دوم سال تحصیلی 91-92 که توسط دبیران آن منطقه طراحی و اجرا شده است.( با استفاده از نمون برگ هایی که در سایت قرار خواهد گرفت و در نهایت معرفی مشخصات یک طراح برتر استان به همراه نمونه سؤال برگزیده. دبیرخانه راهبری پس از بررسی 32 نمونه سؤال برتر استانها اسامی و مشخصات 3 طراح برتر را جهت صدور تقدیرنامه به دفتر متوسطه اعلام می¬نماید(.	5
	3	تهیه و ارسال حداقل یک نسخه از محتوای الکترونیکی ادبيات فارسي 1 (نرم افزار آموزشی) ، CD ، جزوه آموزشی و ...	6
	4	ارسال مقاله جهت درج در مجله ی الکترونیکی پویه	4
	5	ارسال مقاله: چون این دبیرخانه در نظر دارد همایش نقد و بررسی کتب ادبیات فارسی عمومی و تخصصی (با ارائه مقاله) را در سطح کشوری برگزار نماید. شایسته است گروه استان ترتیبی اتّخاذ نماید تا همایش در سطح منطقه/ ناحیه و استان برگزار گردد و نهایتاً 2 مقاله برتر استان را به دبیرخانه ارسال نماید.	4
	6	برگزاری مسابقه طراحی سؤال استاندارد از کتب پایه اول یا سایر کتب در سایر پایه ها و رشته ها	4
	7	اجرای کارگاه آموزش مجازی طراحی سؤالات مفهومی و استاندارد به ویژه برای دبیران پایه اول	4
	8	تهیه مجموعه سؤالات تستی برای آمادگی کنکور دانش آموزان در کلیه دروس مربوط (هر درس 50 سؤال جدید) در سال حداکثر تا 15/12/92	4
	9	ایجاد و یا توسعه بانک سوالات مفهومی و استاندارد (هر درس 100 سؤال جدید ) و ارسال به دبیرخانه حداکثر تا 15/12/92 همکاران محترم برای اطلاعات بیشتر به سایت دفتر متوسطه نظری (دبیرخانه راهبری ادبیات فارسی) مراجعه فرمایند.	4
ب‌) برنامه عملیاتی گروه های آموزشی استان	1	ارسال مقاله برای درج در مجلة الکترونیکی كلك مشكين 4	4	30
	2	ارسال اسامي كليه دبيران رشته ادبيات فارسي	6
	3	بازدیدهای  علمی و آموزشی از آموزشگاهها و گروههای آموزشی استان	20
	4
	5
ج‌)  برنامه عملیاتی ناحیه /منطقه/شهرستان	1	ساير موارد		30
	2
	3
	4
	5
جمع				100

نام و نام خانوادگی سرگروه درس :                        امضا  تحویل گیرنده:

                   امضا                                                                                                  تاریخ تحویل:

منابع آزمون المپیاد 92 دوره 27

منابع آزمون المپیاد 92 دوره 27

 

منابع درسی:

- کتاب‌های ادبیات فارسی (۱) و (2)  [مشترک بین تمام رشته‌ها]

- کتاب‌های زبان فارسی (۱) و (2)   [مشترک بین تمام رشته‌ها]

- کتاب تاریخ ادبیات (1)  [دوم انسانی]

- کتاب‌های زبان انگلیسی (۱) و (2) [مشترک بین تمام رشته‌ها]

- کتاب‌های عربی (۱) عمومی و عربی  (۲) انسانی
- کتاب آرایه‌های ادبی   [سوم انسانی] سؤال‌های این منبع معمولاً غیرمستقیم هستند

منابع غیر درسی:

1. غزلیات سعدی، تصحیح مرحوم فروغی، غزلهای مختوم به حرف «ن»؛

2. جوامع الحکایات و لوامع الروایات، به کوشش دکتر جعفر شعار، «حکایاتی از قسم دوم»؛

3. سیاستنامه (سیرالملوک)، به کوشش دکتر جعفر شعار، فصلهای «7» و «41»؛

4. آینه در آینه، هوشنگ ابتهاج، به انتخاب دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی، «از ص 183  تا پایان کتاب»؛

5. مصیبتنامه، عطار، تصحیح دکتر شفیعی کدکنی، انتشارات سخن، از آغاز داستان تا اول المقالة الثالثة؛

6. برگزیده‌ی اشعار صائب و دیگر شعرای سبک هندی، محمد قهرمان، انتشارات سمت، بخش صائب تبریزی از اول غزلِ 10 تا پایان غزلِ 30 و بخش کلیم همدانی و بخش طالب آملی؛

7. کلیله ودمنه، انشای ابوالمعالی نصرالله منشی، بابهای «زاهد و راسو» و «بوزینه و باخه»؛

8. برگهایی در آغوش باد، دکتر غلامحسین یوسفی، جلد 1، مقاله‌های «داستانی طنزآمیز در شاهنامه» و «ناصر خسرو، منتقد اجتماعی»؛

9. مجموعه‌ی از این اوستا، اخوان ثالث، شعرهای: «قصه‌ی شهر سنگستان، کتیبه، مرد و مرکب، آنگاه پس از تندر، روی جاده‌ی نمناک، ناگه غروب کدامین ستاره، نماز».

 * لازم به ذکر است که تعدادی سؤال مربوط به اطلاعات ادبی، خارج از منابع فوق نیز خواهد بود.

منبع: olympiad-adabi.ir

 

هسته كدام است؟

در پي اختلاف نظر پيش آمده در گروه ادبيات و استدلال هاي همكاران در مورد گروه اسمي ذيل، دوست داريم نظر ساير همكاران را هم جويا شويم.

به نظر شما در گروه اسمي " اين گونه شعر" هسته كدام است و نقش وابسته ها چيست؟

اكبرزاده: به نظر من هسته در گروه اسمي " اين گونه شعر" واژه ي "گونه" است و شعر متمم اسم است براي گونه، يعني "اين گونه از شعر". 

در صورت امكان همكاران ديگر نيز اعلام نظر فرمايند.

 

«سام نامه» نقد و بررسی می شود.

«سام نامه» نقد و بررسی می شود

ميراث مكتوب - منظومۀ سام نامه از سراینده ای ناشناس به تصحیح دکتر وحید رویانی روز یکشنبه، 17 آذرماه سال جاری در دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد نقد و بررسی می شود.

منظومۀ سام نامه حماسه ای عاشقانه است که بر محور عشق سام، جهان پهلوان ایرانی، به پریدخت، دختر فغفور چین، شکل گرفته است. این اثر به خاطر آمیختگی با همای و همایون تاکنون به اشتباه به خواجوی کرمانی نسبت داده شده بود؛ اما مصحّح در مقدّمه ثابت کرده است که سام نامه از او نیست و احتمالاً توسط چند نفر در فاصله زمانی قرن هشتم تا یازدهم سروده شده و سراینده یا سرایندگان این اثر خواسته اند با آوردن شرح دلاوری ها، پهلوانی ها و دلدادگی های سام به زعم خود خلأ موجود در شاهنامه پیرامون این شخصیت را پر کنند. هرچند این اثر به لحاظ ویژگی های سبکي، زباني و ادبی متن یکدست و همگونی ندارد، اما بخش هايي از آن گنجينۀ با ارزشی از اطلاعات اساطیری، واژه هاي کهن و صنایع ادبي است.

نشست نقد و بررسی سام نامه با حضور دکتر محمدرضا راشل محصل، عضو هیئت علمی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد، ابوالفضل خطیبی عضو گروه فرهنگ نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دکتر وحید رویانی مصحح کتاب سام نامه برگزار می شود.

این نشست با مشارکت مرکز پژوهشی میراث مکتوب، قطب علمی شاهنامه و فردوسی و گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد روز یکشنبه، 17 آذرماه سال جاری از ساعت 10 تا 12 در دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی تالار دکتر رجائی بخارایی برگزار می شود.

يادآور مي شود منظومه سام نامه در 784 صفحه، قطع وزیری به بهاي 39 هزارتومان از سوي مركز پژوهشي ميراث مكتوب منتشر شده است.

بزرگداشت استاد اديب ثاني/ ميان جلگه

بزرگداشت استاد اديب ثاني/ ميان جلگه

تعداد نمایش : 1

اطلاع رساني: برزگداشت استاد اديب ثاني در زادگاهش منطقه ي  ميان جلگه در تاريخ 23/9/92 روز شنبه بيست و سوم آذر برگزار مي شود.

 

حجت الحق محمد تقی ادیب نیشابوری دوم در یک نگاه

نام : محمد تقی

شهرت : ادیب نیشابوری (دوم)

تولد: پنجم شعبان 1312 ه.ق برابر با 1274 ه.ش

وفات: 21 آذر 1355 برابر با 20 ذی الحجه 1396

محل تولد: روستای خیرآباد از بخش عشق آباد میان جلگه نیشابور

محل دفن: حرم مطهر رضوی آخرین غرفه جنوب غربی صحن انقلاب(کهنه یا عتیق)

نام پدر:اسدالله که خیاط و ملای روستا بوده است.

نام مادر :فاطمه

 

تا 18 سالگی مقدمات تحصیل را در مکتب و خدمت پدر طی نمد و سپس عازم مشهد مقدس گردید. اساتید وی به شرح زیر بوده اند:

1)     آقا شیخ محمد کدکنی که دایی استاد بوده است- مقدمات

2)     ادیب اول میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری – تمام ادبیات عرب و نیز پارسی و فنون شعر و ...

3)     آقا بزرگ شهیدی – شرح اشارات ، شرح هدایه و ...

4)     آقا شیخ حسن بُرسی – فقه

5)     شیخ اسدالله یزدی – شرح منظومه سبزواری ، شرح فصوص قیصری و ...

6)     میرزا محمد باقر مدرس رضوی – شرح لمعه

7)     جلال المحققین شیرازی – تشریح الافلاک و خلاصه الحساب شیخ بهایی و هندسه جلال المحققین

8)     حاجی فاضل خراسانی – اسفار و ...

9)     سید جعفر شهرستانی – قوانین و ...

10)   سید علی صدرالاطبا – شرح قانون ابن سینا و ...

از 25   سالگی به تدریس مشغول بود و بیشتر از 60 سال تا چند روز مانده به فوت به این امر اشتغال داشت.

مَدرَس ها به ترتیب زمان:

مسجد ترک ها ، مدرسه سلیمان خان ، مسجد گوهر شاد ، مدرسه خیراتخان ، آرامگاه شیخ بهایی در حرم مطهّر ، منزل شخصی در بازارچه عیدگاه ( ضلع جنوبی بازار رضا فعلی) که پربارترین و طولانی ترین دوران تدریس ایشان مدرسه خیراتخان واقع در بست پایین خیابان حرم مطهر بوده است که فعلا در مجموعه دانشگاه علوم رضوی قرار گرفته است. تمام دهه 20 و 30.

شیوه تدریس:

لفظ قلم و آهنگین با تکیه به صوت و سیلاب ماقبل آخر، تشریح کامل متون با روش تطبیقی کامل ادبیات عرب و پارسی با استفاده از داستانها و شواهد تاریخی و مشاهدات عینی و بیان متجسم متون و نیز نقد و بررسی کامل آنها و ...

متون تدریس:

سیوطی ، مغنی ، مطوّل ، شرح نظّام ، حاشیه ملّا عبدالله ، معالم الاصول ، مقامات تحریری ، گوهرنامه در عروض و قافیه ( از تالیفات خودشان) و ...

تالیفات

نثر

1)تابش جان و بینش روان در حکمت الهی

2)گوهر نامه و رساله قافیه در فنون شعر

3)تاریخ ادبیات عرب قبل از اسلام

4)تاریخ ادبیات ایران تا حکیم ناصر خسرو

5)البدایه و النّهایه در حکمت الهی

6)آرایش سخن در بدایع شعر

نظم

1)منظومه های : آسایش نامه ، آیین نامه ، حدیث جان و جانان ، طریقت نامه ، فیروزی جاوید، گوهر تابنده ، مجمع راز و یعقوبیّه ( ناتمام)

2)دیوان اشعار شامل قصاید ، غزلیات ، مثنویات، رباعیات و قطعات و منفردات و ...

از مجموعه آثار ایشان فقط تاریخ ادبیات عرب ، رساله قافیه ، گوهرنامه و آرایش سخن در مجموعه ای به نام گوهر دانش در 1337 ه.ش و نیز منتخبی از اشعار دیوان در 1380 ه.ش چاپ شده است.

بعضی از استادان و بزرگانی که از محضر استاد ادیب نیشابوری دوم کسب فیض نموده و زیربنای علمشان بر آن استوار گردیده عبارتند از:

1)آیات عظام و مراجع بزرگوار و حجج الاسلام : سید علی سیستانی ، وحید خراسانی ، شهید مطهری، واعظ طبسی ، شهید سعیدی ، خزعلی ، عالمی ، معصومی ، مهمان نواز ، فقیه سبزواری ، قمی و ...

2) اساتید بزرگوار : شیخ محمد رضا حکیمی ، حجت هاشمی خراسانی ، استاد محمد تقی شریعتی ، شیخ محمد رضا مهدوی دامغانی ، احمد امین شیرازی ، الهی خراسانی ، عبدالکریم پارسا و آقای علی مقدادی فرزند حاج شیخ حسینعلی نخودکی و شهید اندرزگو (دکتر حسینی) و ...

3) اساتید ارجمند دانشگاه : دکتر مهدی محقق ، دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی ، دکتر احمد مهدوی دامغانی ، پروفسور فلاطوری ، دکتر سید جعفر لنگرودی ، دکتر حسن ملکشاهی ، دکتر محمد رضا امامی گرگانی ، دکتر روحانی شهری ، دکتر موسوی گرمارودی ، دکتر درهمی ، دکتر سید محمود علوی ، دکتر صالحی ، دکتر علی اکبر شهابی ، دکتر مهدی صانعی و ...

استاد فرموده اند:«هر ادیب نکته پردازی گروگن من است.»

مجالس

استاد به چند مجلس سوگواری به طور مرتب میرفتند از جمله منزل مرحومان حاج شیخ مرتضی واعظ شهیدی ، رویائی ، حاج شیخ محمد رئیس شیبانی و ابوهادی در همان محله مسکونی خودشان و منزل مرحوم صفرعلی صراف مقابل مدرسه و همچنین مدرسه خیراتخان

یک مجلس ادبی غالبا در منزل مرحوم غلامرضا ریاضی تشکیل می شد که در آنجا هم حضور داشتند و بعضی از اعضاء آن عبارت بودند از مرحوم دکتر قاسم رسا ، فضل مستوفی ، باقرزاده بقا

فرزندان ادیب نیشابوری دوم

لهجه بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا

لهجه بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا

ميراث مكتوب - این اثر تفسیر و تحلیل‌گونه‌ای از اصطلاحات و لغات دیوان شمس و مثنوی معنوی است که هنوز در لهجه زبان فارسی مردم شمال افغانستان و به ویژه ولایت بلخ رایج است.
فارسی‌زبان و مثنوی ‌پژوهان به کمک این کتاب می‌توانند، گره‌هایی که در دیوان شمس و مثنوی وجود دارد،‌ را حل کنند،‌ چرا که بسیاری از واژگان مثنوی در روزگار امروز معنا وي کاربرد خود را در زبان فارسی از دست داده اما هنوز در لهجه بلخ رایج است.
در این کتاب که در یک مقدمه و دو بخش دیوان شمس و مثنوی معنوی نگاشته شده است، واژه‌ها و عبارات به صورت الفبایی شرح و توضیح داده شده و شرح مختصری از نکات آوایی و دستوری نیز در مقدمه کتاب آمده است.
این کتاب به مناسبت برگزیده شدن شهر باستانی غزنه به عنوان پایتخت فرهنگی و مدنی جهان اسلام در سال 2013 نگاشته شده است.
در مقدمه کتاب آمده است: «مولانا جلال الدین محمد مولوی بلخی، هنگامی که میدان سخن منظوم را با محدودیت های وزن و قافیه، برای جولان اندیشه و سخن دل خویش، تنگ می دید، لب به شکایت می گشود.
قافیه اندیشم و دلدار من
گویدم مندیش جز دیدار من
حرف چه بود تا تو اندیشی ازان؟
حرف چه بود؟ خارِ دیوارِ رزان
لفظ و حرف و صوت را بر هم زنم
برخی، از این بیانات مولانا و از روی دشوارفهمی برخی از سخنانِ او، تصوّر می کنند که گویا مولوی هر اندیشه و سخنی را که به ذهن و زبانش می رسیده، بدون توجّه به دستورِ زبان و قواعد شعر، بیان می فرموده است و این واقعیت را نمی پذیرند، که اشکال در کمیِ آشنایی ما با سخنان آن بزرگ است.
لهجه بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا نگاشته محمد آصف‌ فکرت در سال جاری از سوی انتشارات عرفان در تهران منتشر شده است.

منبع: کتابخانه مجلس شورای اسلامی

نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند

نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند

 

زبان فارسی در بیرون از محدودۀ جغرافیایی ایران هواداران و علاقه‌مندان زیادی دارد که در این  میان، مردم شبه‌قاره از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. بسیاری از فعالیت‌های علمی و فرهنگی دربارۀ ایران و فرهنگ آن، پیش از همه جا، در هندوستان آغاز شده است. از جمله می‌توان از تألیف کهن‌ترین تذکرۀ فارسی در شبه‌قاره، یعنی لباب‌الالباب، و یا از چاپ نخستینِ شاهنامه در این منطقه یاد کرد. اما به‌رغم این پیشینۀ درخشان در زمینۀ شکل‌گیری و توسعۀ زبان فارسی در شبه‌قاره، تا کنون چنان‌که باید، بررسی‌های شایسته‌ای انجام نگرفته است. البته ناگفته نماند که در دانشگاه‌های هند، مخصوصاً در دانشگاه دهلی، پایان‌نامه‌هایی زیر نظر استادان زبان فارسی فراهم و گاه چاپ شده‌اند که در آن‌ها مسئله را ازنظر زمانی و مکانی به طور مقطعی مورد بررسی قرار داده‌اند.

    در مجموعۀ حاضر در باب موضوعات متنوعی در حوزۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره و در دوره‌های تاریخی این سرزمین بحث شده است که مجموعاً در 9 بخش کلی طبقه‌بندی شده‌اند. فهرست این بخش‌ها بدین قرار است: 1. نخستین شاعران فارسی‌گوی هند (ویژگی‌های شعر غزنوی)؛ 2. غوریان یا آل شَنْسَب (وضع اجتماعی و ادبی در عهد غوریان، شاعران عهد غوریان، نویسندگان عهد غوریان)؛ 3. ممالیک یا سلاطین هند (اوضاع ادبی و فرهنگی در عهد ممالیک، شعرای عهد ممالیک، نویسندگان عهد ممالیک)؛ 4. خلجیان (اوضاع ادبی و اجتماعی در عهد خلجیان، شاعران و نویسندگان عهد خلجیان)؛ 5. تغلقیان (حکومت‌های دیگر در عهد تغلقیان، زندگی اجتماعی در عهد تغلقیان، شاعران عهد تغلق، علما و صوفیان عهد تغلق، نثر فارسی و نثرنویسان در عهد تغلق)؛ 6. سادات‌ها یا سیّدها (لودیان شاعران عهد سادات و لودی، نویسندگان عصر سادات و لودیان چند کتاب در لغت و موسیقی و طب)؛ 7. افغانان (شاعران و نویسندگان این عهد)؛ 8. نگاهی به تصوف اسلامی در هند (صوفیان هند)؛ 9. گورکانیان هند ـ بابر (اوضاع ادب در عصر بابر، علما و مشایخ عهد بابر، شاعران عهد بابر، هنرمندان عصر بابر، اضاع ادبی در عهد همایون، علما و مشایخ دورۀ همایون، شاعران دربار همایون، جلال‌الدین محمد اکبر، اوضاع ادبی و اجتماعی در عهد اکبر، علمای دربار اکبر، کتاب‌های متفرقۀ تاریخی دورۀ اکبر و...). فهرست منابع و اعلام بخش پایانی این کتاب را تشکیل می‌دهد.

    کتاب نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند، نوشتۀ دکتر توفیق ه‍. سبحانی است که شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی آن را در 724 صفحه و با شمارگان 1000 نسخه، به بهای 200000 ریال منتشر کرده است.

فراخوان مقاله ججهت درج در کلک مشکین شماره ی 4

فراخوان مقاله

با سلام و عرض ادب

گروه استان در نظر دارد مجله كلك مشكين شماره 4 را به زودي به چاپ برساند. از نويسندگان و علاقه مندان تقاضا داريم نكته ها و مقالات خود را با توجه به مطالب زير براي آن مجله ارسال به نشانی زیر فرمايند.

       نشانی : مشهد، روبروي اداره كل آموزش و پرورش كوچه سجادي، ساختمان فيوضات، گروه هاي آموزشي، گروه ادبيات فارسي متوسطه دوره دوم

در مقاله هایی که برای نشریه فرستاده می شود رعایت  نکات زیر ضروری است :

 

الف- تنظیم مطالب :

 

 در نگارش مطالب مقاله ساختار زیر رعایت گردد:

1-عنوان مقاله

2- نام نویسنده

3- چکیده 

4- کلید واژه ها

5- مقدمه  

6- متن اصلی 

7-نتیجه گیری

8- پی نوشت ها (پی نوشت ها می تواند به شیوه درون متنی نیز نگاشته شود)

9-منابع و مآخذ

 

ب--شیوه تنظیم فهرست مآخذ:

 

نام خانوادگی نویسنده- کاما – نام یا حرف اوّل نویسنده (در لاتین بعد از آن نقطه ) -سال انتشار اثر در داخل پرانتز –  بعد از پرانتز نقطه  –  عنوان کتاب با فونت مورب (بعد از عنوان نقطه قرار می­گیرد) – محل نشر و ناشر(بین محل نشر و ناشر دو نقطه – در پایان نقطه قرار می گیرد).  نمونه:

 

طالقانی، محمد. (1366).  فرهنگ اصطلاحات حقوقی لاتینی. چاپ اوّل. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

Radford,Andrew.(2004). English Syntax An Introduction. Cambridge University Press.

 

مآخذی که از مجلات و روزنامه­ها  گرفته می شود شیوه ارجاع آن­ها  در فهرست مآخذ بدین ترتیب است :

نام خانوادگی نویسنده-نام یا حرف اوّل نویسنده(در لاتین بعد از آن نقطه)-سال انتشار اثر داخل پرانتز(بعد از پرانتز نقطه)- عنوان (با فونت ساده و بین گیومه)- عنوان مجله (با فونت ساده و خط زیر عنوان یا با فونت مورب)-شماره مجله و صفحات در صورت لزوم محل نشر و ناشر (بین محل نشر و ناشر دو نقطه و در پایان نقطه قرار می گیرد) مانند:

 

مشیری ، مهشید (١٣۷۵). "گفت و گو با مهشید مشیری  ، نخستین فرهنگ الفبایی قیاسی "،  سروش  ،۸٠۵،٣۲-۳٠.

 

پ-نحوه  نگارش مطالب

 

نگارش مطالب با قلم نازنین 14 و با فاصله 5/1 است..در نگارش مقالات رسم الخط  کتابهای درسی و نکات ویراستاری رعایت گردد.

 

ذکر مآخذ نقل قولها ضروری است .  نقل قول­های طولانی تر از سه خط  باید با خط مورب و قلم 12و با فاصله نصف فاصله معمولی (حداکثر  1سانتی متر)  و با اندکی  (5/ سانتیمتر) تورفتگی  نوشته شود..   

 

تایپ مطالب بر صفحه  A4  و اندازه حاشیه صفحه­ها  از سمت چپ 4 سانتی متر و از قسمت بالا و پایین و سمت راست هرکدام 3 سانت متر رعایت گردد.

 

 ارجاع درون متني: (نام خانوادگي نويسنده، سال چاپ: صفحه)

نمونه: (اكبرزاده، 1372: 25)

ت- مطالب باید بر روی لوح فشرده ضبط  و ارسال گردد.

 

 

 

ايميل: [e-mail]

فراخوان مقاله مجله پویه

فراخوان مقاله مجله پویه

 

 

فراخوان مقاله

با سلام و عرض ادب

دبیرخانه راهبری شیراز در نظر دارد مجله ی پویه ی شماره جدید را به زودي به چاپ برساند. از نويسندگان و علاقه مندان تقاضا داريم نكته ها و مقالات خود را با توجه به مطالب زير براي ارزیابی و ارسال به آن مجله  ارسال فرمايند.

         در مقاله هایی که برای نشریه فرستاده می شود رعایت  نکات زیر ضروری است :

 

الف- تنظیم مطالب :

 

 در نگارش مطالب مقاله ساختار زیر رعایت گردد:

1-عنوان مقاله

2- نام نویسنده

3- چکیده 

4- کلید واژه ها

5- مقدمه  

6- متن اصلی 

7-نتیجه گیری

8- پی نوشت ها (پی نوشت ها می تواند به شیوه درون متنی نیز نگاشته شود)

9-منابع و مآخذ

 

ب--شیوه تنظیم فهرست مآخذ:

 

نام خانوادگی نویسنده- کاما – نام یا حرف اوّل نویسنده (در لاتین بعد از آن نقطه ) -سال انتشار اثر در داخل پرانتز –  بعد از پرانتز نقطه  –  عنوان کتاب با فونت مورب (بعد از عنوان نقطه قرار می­گیرد) – محل نشر و ناشر(بین محل نشر و ناشر دو نقطه – در پایان نقطه قرار می گیرد).  نمونه:

 

طالقانی، محمد. (1366).  فرهنگ اصطلاحات حقوقی لاتینی. چاپ اوّل. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

Radford,Andrew.(2004). English Syntax An Introduction. Cambridge University Press.

 

مآخذی که از مجلات و روزنامه­ها  گرفته می شود شیوه ارجاع آن­ها  در فهرست مآخذ بدین ترتیب است :

نام خانوادگی نویسنده-نام یا حرف اوّل نویسنده(در لاتین بعد از آن نقطه)-سال انتشار اثر داخل پرانتز(بعد از پرانتز نقطه)- عنوان (با فونت ساده و بین گیومه)- عنوان مجله (با فونت ساده و خط زیر عنوان یا با فونت مورب)-شماره مجله و صفحات در صورت لزوم محل نشر و ناشر (بین محل نشر و ناشر دو نقطه و در پایان نقطه قرار می گیرد) مانند:

 

مشیری ، مهشید (١٣۷۵). "گفت و گو با مهشید مشیری  ، نخستین فرهنگ الفبایی قیاسی "،  سروش  ،۸٠۵،٣۲-۳٠.

 

پ-نحوه  نگارش مطالب

 

نگارش مطالب با قلم نازنین 14 و با فاصله 5/1 است..در نگارش مقالات رسم الخط  کتابهای درسی و نکات ویراستاری رعایت گردد.

 

ذکر مآخذ نقل قولها ضروری است .  نقل قول­های طولانی تر از سه خط  باید با خط مورب و قلم 12و با فاصله نصف فاصله معمولی (حداکثر  1سانتی متر)  و با اندکی  (5/ سانتیمتر) تورفتگی  نوشته شود..   

 

تایپ مطالب بر صفحه  A4  و اندازه حاشیه صفحه­ها  از سمت چپ 4 سانتی متر و از قسمت بالا و پایین و سمت راست هرکدام 3 سانت متر رعایت گردد.

 

 ارجاع درون متني: (نام خانوادگي نويسنده، سال چاپ: صفحه)

نمونه: (اكبرزاده، 1372: 25)

ت- مطالب باید بر روی لوح فشرده ضبط  و ارسال گردد.

 

 آدرس : مشهد، روبروي اداره كل آموزش و ژرورش، كوچه سجادي، ساختمان فيوضات، گروه هاي آموزشي، گروه ادبيات فارسي

ايميل: [e-mail]

 

نیازمند مؤسسه ای برای نشر میراث شفاهی هستیم

دکتر حسن ذوالفقاری:
نیازمند مؤسسه ای برای نشر میراث شفاهی هستیم

میراث مکتوب - دكتر حسن ذوالفقاري در سال 1345 در دامغان به دنيا آمد. وي داراي مدرک دكتري رشته زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه تهران و هم اکنون استاديار دانشگاه تربيت مدرس است.
ذوالفقاری را باید از جمله پژوهشگرانی دانست که در سالهای اخیر به تصحیح متون در حوزۀ ادبیات شفاهی روی آورده و در این راستا آثاری را مانند بديع الزمان نامه، بهرام و گلندام، حسن و دل، خورشيد آفرين و فلك ناز، معشوق بنارس، وامق و عذرا و ... تألیف کرده است.
آنچه در ادامه می آید گفت و گوی مرکز پژوهشی میراث مکتوب با این پژوهشگر و استاد دانشگاه است.

شما از افرادی هستید که در سالهای اخیر به طور جدی به تصحیح متون شفاهی روی آورده اید. حال ارزیابی شما از وضعیت تصحیح این متون چیست؟
در سالهای گذشته بیشتر توجه استادان ادبیات به تصحیح و احیای متون عرفانی بوده است، اما اساتیدی هم بوده اند که تلاش کرده اند ادب عامه را به شکل مکتوب دربیاورند. اولین کسی که در این زمینه گام موثری برداشت، مرحوم دکتر پرویز ناتل خانلری بود که سمک عیار را تصحیح کرد و این متن را به ادبای دانشگاهی ما شناساند. در همین راستا دکتر ذبیح الله صفا نیز به تصحیح داراب نامه ها پرداخت. در حال حاضر متون مکتوبی هستند که افسانه های بسیاری را بیان می کنند و قابلیت انتشار و معرفی دارند. در یک مقطع، این آثار به صورت چاپ سنگی منتشر شدند و افرادی مانند استاد ایرج افشار به تصحیح این متون اقدام کردند، اما در عصر حاضر از این متون غفلت شده است.
ادبیات فارسی به این جهت اهمیت دارد که از دو فرهنگ مکتوب و فرهنگ شفاهی تشکیل شده است. بخشی از میراث مکتوب ما به چاپ رسیده و غنای ادبیات را نشان می دهد، اما متأسفانه به میراث شفاهی ما آن گونه که ضرورت دارد، توجه نشده است. داستان ها و افسانه های غیر مکتوبی وجود دارند که از جانب پژوهشگران توجه زیادی به آن ها نمی شود تا جایی که غربی ها به این آثار بیشتر اقبال نشان دادند و برخی آثار ایرانی را گردآوری کردند.

از نظر شما یکی از دلایل بی توجهی، عدم علاقه عموم مخاطبان به این متون است؟
خیر. مردم ما در طول تاریخ نشان داده اند که به قصه گویی علاقۀ زیادی دارند. هنوز در بسیاری از مناطق ایران،ک سنت نقالی هنوز زنده است. ادبیات ما گنجینۀ بسیار وسیعی از قصه های شفاهی در مناطق مختلف است. با تنوعی که در فرهنگ ها داریم، مجموعۀ عظیمی از روایات و حکایات در دست است که باید در قالب مجلدهایی تدوین شود. بخش عظیمی از میراث شفاهی ما مانند لالایی ها، مَثل ها و چیستان ها گردآوری نشده است. ما در ادبیات فارسی افسانه هایی داریم که تخیل در آن موج می زند و ادیبان دانشگاهی ما به آن بی توجه اند.
مرکز پژوهشی میراث مکتوب در مجموعه ای با عنوان «کارنامۀ دانشوران ایران و اسلام» بسیاری از قصه های کتاب های کهن را برای نوجوانان بازنویسی کرد. این گونه بازگردان متون به زبان ساده تا چه اندازه در جذب مخاطب اثرگذار خواهد بود؟
اصلی ترین ویژگی این متون، فرهنگ عمیقی است که در آن ها وجود دارد و بهترین روش برای انتقال فرهنگ، بدون شک، بازنویسی این آثار است. اگر قصه های عامیانه با سبک های امروزی بازتولید شوند، بر روی مخاطب خود اثرگذار خواهند بود. آنچه مسلم است ما هم اکنون بیش از هر زمانی نیازمند این هستیم که این داستان ها برگردان شوند و تحقیقات منسجم تری بر روی آنها صورت بگیرد.

و اما به عنوان سخن پایانی برای شناخت فرهنگ ایران زمین و متون کهن این مرز و بوم چه باید کرد؟

شاید ما دستاورد صنعتی قابل عرضه ای در سطح دنیا نداشته باشیم ولی می توانیم داشته های فرهنگی خودمان را به جهان معرفی کنیم. هم اکنون مؤسسه ای برای پژوهش و نشر میراث مکتوب داریم و برای ترویج ادبیات شفاهی هم باید مؤسسه ای برای میراث شفاهی تشکیل شود تا آنچه از گذشتگان در این زمینه باقی مانده در سراسر گیتی نشر دهد.

تاريخ  ارسال:شنبه 6 مهر 1392 - 13:46

نقش غلامان در تاریخ بیهقی

گزارش درس‌گفتارها/نقش غلامان در تاریخ بیهقی

نقش غلامان در تاریخ بیهقی

گزارش درس‌گفتارها  - سی‌ویکمین مجموعه درس‌گفتارهایی درباره‌ی بیهقی به «کار و کردار غلامان در تاریخ بیهقی» اختصاص داشت که چهارشنبه سیزدهم شهریور با سخنرانی دکتر محمد دهقانی در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار ‌شد.

آناهید خزیر: دکتر محمد دهقانی در ابتدای سخنانش گفت: با اینکه در تاریخ پیش از اسلام ایران برده‌داری وجود داشته است ولی هرگز دیده نشده بود که بردگان وارد ساختار حکومتی، به‌خصوص وارد سپاهیگری بشوند. این مساله‌ای است که بعد از اسلام به‌وجود می‌آید. به‌ویژه با باز شدن پای اعراب به خراسان و بخش‌های شرقی ایران و دست یافتن آن‌ها به مناطقی از آسیای مرکزی تا سرحدات چین، مساله‌ی برده‌داری شایع می‌شود. تا قبل از آن بردگان، زنگی یا آفریقایی بودند. آن‌ها از اتیوپی و حبشه و نواحی آفریقا آورده می‌شدند.
بعد که اعراب به خراسان می‌آیند با‌نژاد جدیدی از بردگان آشنا می‌شوند که هم برایشان تازگی داشت و هم این‌که جذابیت جدیدی برای آن‌ها پدید می‌آورد. تا قبل از آن از بردگان برای بهره‌کشی و کارهای مختلفی همانند سپاهیگری استفاده می‌شد. از آن پس آن‌ها با بردگانی روبه‌رو شدند که جذابیت شاعرانه و هنری و جنسی نیز داشتند. این گونه بود که فضای برده‌داری در ایران و جهان اسلام عوض شد. اگر بخواهیم این تغییر را تنها به گردن اعراب بیندازیم دچار اشتباه تاریخی شده‌ایم. ایرانیان با بردگان آشنا بودند و طبقه‌بندی اجتماعی در ایران روزگار ساسانیان وجود داشت. بعد از اسلام بود که چنین مرزهایی برداشته شد.
استفاده صفاریان از غلامان به عنوان جاسوس
در واقع در دوره‌ی صفاریان است که استفاده از غلامان ترک یا ترکمن بسیار شایع می‌شود. عمرو، برادر یعقوب لیث، سپاهی شامل ۱۰ هزار سرباز تُرک داشت. یکی از کارهایی که او می‌کرد این بود که از بین این غلامان زیبا‌ترین آن‌ها را برمی‌گزید و به عنوان هدیه به سردارانش می‌داد اما از این غلامان به عنوان جاسوس استفاده می‌کرد. در «تاریخ بیهقی» نیز نمونه‌هایی از چنین کاری دیده می‌شود.
در همین دوره‌ی صفاریان، اوایل قرن سوم، پای بردگان به مرکز خلافت در بغداد باز می‌شود. معتصم از آن‌ها استفاده می‌کرد اما ترکان دردسرهایی ایجاد کردند که معتصم را ناچار ساخت تا شهری به نام واسط بنا کند و ترکان را در آن‌جا جای بدهد. حقیقت آن است که ترکان رگ و ریشه‌ای در جامعه‌ی اسلامی نداشتند و وقتی که دستور کشتن به آن‌ها داده می‌شد به‌سادگی چنین کاری را انجام می‌دادند. بنابراین حکومت‌ها از آن‌ها برای سرکوب دیگران استفاده می‌کردند.
بعد از صفاریان، سامانیان بودند که بیشتر از دیگران به غلامان ترک روی آوردند. همین استقبال فراوان از بردگان باعث شد که زمینه‌ای ایجاد بشود که هم خود سامانیان قربانی مناسبات با ترکان بشوند و هم ترکان به حکومت و مقام سلطنت دست بیابند. چنان‌که می‌دانیم غزنویان ریشه و تبار ترک داشتند و سبکتکین از غلامان آلبتکین به‌شمار می‌رفت. او جزء اسرایی بود که از خاک قرقیزستان کنونی آورده شد و در نیشابور به البتکین فروختند. در دستگاه آلبتکین بود که سبکتکین رشد کرد و به سپاهسالاری رسید.
در «تاریخ بیهقی» از دسته‌ی مهمی از غلامان یاد شده است به نام «غلامان سرایی». سرا به معنای کاخ است. آن‌ها غلامانی بودند که در کاخ‌ها می‌زیستند و از آن‌ها استفاده‌ی دوگانه‌ای می‌شد. بخشی مهمی از غلامان سرایی وظیفه‌ی سپاهیگری و نگهبانی از شاه را داشتند. چون مردمانی بیابانگرد بودند و با زندگی سخت بیابان آشنایی داشتند، غلامان مقاوم و دلاوری به‌حساب می‌آمدند. درنتیجه گزینه‌ی خوبی برای سپاهیگری به‌شمار می‌رفتند. این غلامان را در اتاق یا وثاقی جای می‌دادند. از این‌رو به آن‌ها «غلامان وثاقی» گفته می‌شد. آن‌گونه که از «تاریخ بیهقی» برمی‌آید یک وثاق شامل ۱۰ نفر بود. یکی از آن‌ها نیز به ریاست گروه برگزیده می‌شد. رییس بزرگ‌تر آن‌ها «مهتر سرای» نام گرفته بود که البته لزوما برده نبود. مهتر سرای فرد بانفوذ و مهمی بود. تا بدان‌جا که‌گاه در تصمیم‌گیری‌های سیاسی هم تاثیر داشت. چنان که مهتر سرای خوارزمشاه، که «شکر» نام داشت و از اسمش برمی‌آید که از غلامان بوده است، بعد از مرگ خوارزمشاه و کشته شدن پسرش هارون، در خوارزم شورشی را برضد دربار غزنه رهبری کرد و چیزی هم نمانده بود که موفق بشود. می‌خواهم بگویم که قدرت این غلامان زیاد بود.
کتاب سیاست‌نامه و بحث‌هایی درباره‌ی غلامان
خواجه نظام‌الملک حدود یک قرن بعد از بیهقی در کتاب «سیاست‌نامه» بحثی درباره‌ی غلامان، به‌خصوص غلامان سرایی، را پیش می‌کشد و مراحلی را برای تربیت آن‌ها بیان می‌کند. مثلا می‌گوید که در سال اول غلام را به خدمت پیاده می‌گذاشتند. یعنی اسب و سلاح نداشت و پیغام می‌بُرد و می‌آورد. در سال دوم اسبی ترکی با زین و لگام ساده به او می‌دادند. در سال سوم اجازه می‌دادند قراچوری ببندد؛ قراچوری یعنی شمشیر. در سال چهارم تیر و کمان و در سال پنجم گرز داشت. در سال ششم ساقی‌گری را به او می‌آموختند. در سال هفتم او را به سمت جامه‌داری می‌گماشتند و بدین ترتیب هر سال چیزی به تجمل او می‌افزودند. تا اینکه در ۳۵ تا ۴۰ سالگی حتا ممکن بود به امارت هم برسد. البته ترتیبی که نظام‌الملک می‌گوید بسیار خیالی و آرمانی است. ما در بیهقی با چنین ترتیبی روبه‌رو نیستیم. آن‌چه بیش از همه در ارتقاء مقام آن‌ها تاثیر می‌گذاشت خوشامد خداوندان یا خواجگان آن‌ها بود. اگر این خواجگان در غلامان خود لیاقتی می‌دیدند، آن‌ها را ارتقاء مقام می‌دادند. این ارتقا گاه به دلیل زیبایی آن‌ها نیز بود.
بسیاری از این غلامان با آنکه به حکومت ناحیه‌ای می‌رسیدند، باز تا پایان عمر آزاد نمی‌شدند. گاهی هم آن‌ها را آزاد می‌کردند و شخصیت حقوقی به آن‌ها می‌دادند اما تا آزاد نمی‌شدند جزء مایملک اربابشان بودند، حتا فرزندانشان. بسیاری از آن‌ها با آنکه به سپاهسالاری می‌رسیدند تا پایان عمر همچنان غلام باقی می‌ماندند. از این‌رو در «تاریخ بیهقی» می‌بینیم که وقتی شخصی می‌میرد همه‌ی اموال و فرزندان و زنانش جزء مایملک ارباب محسوب می‌شود. به این ترتیب غلامان سخت وابسته به خداوندان خود بودند.
وفاداری غلامان بر اساس مراتب سیاسی
ما از دید انسانی با یک تعارض روبه‌رو می‌شویم. به هر حال خیلی از آن‌ها دوست نداشتند که طرف توجه کسی قرار بگیرند. وقتی به آن‌ها اظهار عشق می‌شد، بدشان می‌آمد. از طرف دیگر مساله‌ای در جهان اسلام، به‌خصوص در ایران، وجود داشت به نام وفاداری. چیزی که اهمیت داشت وفاداری شخص به شاه یا امیر یا حاکم و ارباب بود. ضوابطی به آن معنا وجود نداشت که شرح وظایفی وجود داشته باشد. بلکه این احساس وفاداری و وابستگی عاطفی بود که در سلسله مراتب سیاسی اهمیت پیدا می‌کرد. غلام نه فقط باید با زبان و عمل اطاعت کند بلکه باید جان و روح او مُسخر ارباب باشد. غلامان در چنین فضایی بزرگ می‌شدند و مرتب به آن‌ها گفته می‌شد که همه چیز شما متعلق به ارباب است. از طرف دیگر به هر حال تحقیر می‌شدند. انواع و اقسام این تحقیر‌ها را در «تاریخ بیهقی» می‌بینیم. با اینکه در این مورد بیهقی خیلی ساکت است. این تحقیرشدگی باعث می‌شد که از خداوندان خودشان کینه به دل بگیرند و آن‌جایی که فرصت به دست می‌آورند ضربه‌ی خودشان را وارد کنند.
اتفاقا همه‌ی این ویژگی‌ها در غزل فارسی انعکاس پیدا کرده است. معشوق غزل فارسی سنگدل و بی‌وفاست. حتا اجزاء بدن او به سلاح تشبیه می‌شود. چون خاستگاه این معاشیق خاستگاهی نظامی بود. جالب این است که اربابانشان معشوقی را می‌پسندیدند که خونریز باشد. این جنبه‌ی مازوخیستی که در غزل فارسی می‌بینیم که معشوق آدم‌کش است، ریشه گرفته از تاریخ ماست. معشوق تیپیک غزل فارسی ترکی است که در شمشیرزنی مهارت دارد. این احساس دوگانه باعث می‌شد که تا وقتی که خداوندان آن‌ها بر سر قدرت بود بشدت طرفدار او باشند اما اگر موقعیت تازه‌ای پیدا می‌شد و آن‌ها به ارباب قدرتمند دیگری دلگرم می‌شدند، خیلی راحت به ارباب سابق خیانت می‌کردند. نمونه‌ی روشن آن را در جنگ مسعود با سلجوقیان می‌بینیم. تمام آن‌چه مسعود با نظام ارباب‌بردگی کاشته بود حاصلش را در جنگ سرنوشت‌ساز با سلجوقیان درو کرد. مسعود این غلامان و بردگان را که در خدمت درباریانی بودند که مسعود آن‌ها را دشمن خود می‌دانست، به جاسوسی می‌گماشت. آن‌ها فریب می‌خوردند و حتا به سخن بیهقی چیزهایی را که وجود نداشت از خودشان می‌ساختند و برای خوشامد مسعود گزارش می‌کردند اما در نبرد سرنوشت‌ساز مسعود با سلجوقیان همین غلامان به مسعود خیانت کردند و در گرماگرم جنگ از سپاه او گسستند و به سپاه سلجوقیان پیوستند. چون در دربار مسعود آینده‌ای برای خود نمی‌دیدند.
هر بار که بر سر ارباب این غلامان بلایی می‌آمد زندگی آن‌ها هم از هم می‌پاشید. به همین دلیل چون از موقعیت خود مطمئن نبودند، سعی می‌کردند که وضعیت خود را تثبیت کنند. این است که بسیار برای شورش آمادگی داشتند. در داستان فروگیری اریارق، غلامان او سر به شورش برمی‌دارند. وقتی مسعود به آن‌ها وعده می‌دهد که وضعیت شما بهتر از گذشته خواهد شد، سلاح بر زمین می‌گذارند. این نشان می‌دهد که غلامان به وضع خود اهمیت بیشتری می‌دادند تا وضع اربابشان اما متاسفانه رفتار ناشایست دیگری که با این غلامان سرایی می‌شد، طرف توجه قرار دادن زیبایی صورت آن‌ها بود. کم پیش می‌آمد که رابطه‌ی عاشقانه‌ی ارباب و برده از نوع محمود و ایاز باشد.
داستان «تاش ماه‌روی» یک گزارش تراژیک در تاریخ بیهقی
در «تاریخ بیهقی» تنها اشاره‌هایی به این رابطه شده است اما در منابع دیگر گزارش مفصلی درباره‌ی این رابطه‌ی عجیب و غریب محمود و ایاز می‌یابیم. این رابطه حتا در روزگار خود آن‌ها هم شکل افسانه به خود می‌گیرد. توجه به آن از این دید اهمیت دارد که بعد‌ها به ادبیات عرفانی ما راه پیدا می‌کند و مدلی برای رابطه‌ی بنده با خدا می‌شود. واکاوی چنین مساله‌ای در الهیات عرفانی ما اهمیت دارد. حکایتی که داستانی در «چهار مقاله» نظامی عروضی درباره‌ی محمود و ایاز آمده است که تفسیری عرفانی شده است اما یک نوع پارادوکس در این داستان وجود دارد. از طرفی یک کار غیر شرعی بود و از طرفی دیگر سعی می‌شد که از محمود چهره‌ی آدم متشرعی ساخته شود.
علاوه بر «چهار مقاله» در «مجمع‌الانساب» شبانکاره‌ای هم داستانی آمده است که نشان‌دهنده‌ی عشق محمود به ایاز است. زمانی که محمود در ری مریض می‌شود و به غزنین بازمی‌گردد، ایاز را یک فرسنگ جلو‌تر از خودش به غزنین می‌فرستد. شبانکاره‌ای می‌نویسد که محمود نزد خود و نزد ایاز ۱۰ نویسنده قرار می‌دهد که دائما گزارش ایاز را بنویسند و به او بدهند. ۵۰- ۶۰ نفر نیز مامور بودند که این پیغام‌ها را ببرند و بیاورند. پیغام مثلا این‌گونه بود که ایاز کی تب کرد؟ و کی دارو خورد؟ و از این گونه! همین وضع را ادامه می‌دهند تا به غزنین می‌رسند. شبانکاره‌ای می‌گوید که این دبیران عاجز شده بودند. این سخن به هیچ‌وجه جنبه‌ی داستانی ندارد. تنها ممکن است شاخ و برگی‌هایی به آن داده باشند. بعد، همین ایاز که مسعود او را لایق ندیده بود که حاکم جایی باشد، هنگامی که در ۴۴۹ قمری درمی‌گذرد، حکومت ناحیه‌ی بزرگ مکران و قصدار را داشته است. به هر حال همه‌ی غلامان به اندازه‌ی ایاز خوش‌عاقبت نبودند.
یک گزارش تراژیک بیهقی که داستان این غلامان را نشان می‌دهد، داستان «تاش ماه‌روی» است. تاش سپاهسالار خوارزمشاه بود. ماه‌رو صفت او به‌شمار می‌رفت. در جنگ خوارزمشاه با علی تکین که از دشمنان سرسخت غزنویان بود، تاش کشته می‌شود و وزیر خوارزمشاه، خواجه عبدالصمد، پسر تاش را ضمن دیگر اموال او نزد مسعود می‌فرستد. این پسر مانند پدر زیبارو بوده است. بیهقی می‌گوید: «(خواجه عبدالصمد) زر و سیم و آن‌چه آورده بودند، همه را نُسخت کرد و پیش امیر فرستاد، سخت بسیار. و جداگانه، آن‌چه از خوارزم آورده بود نیز، بفرستاد با پسر تاش ماه‌روی که چون پدر و پسر در جمال نبودند. و تاش در جنگ علی تکین، پیش خوارزمشاه، کشته شد. و امیر آن همه بپسندید. و این پسر تاش را از خاصگان خود کرد که چون او سه چهار تن نبودند در سه چهار هزار غلام. و او را حاسدان و عاشقان خاستند. هم از غلامان سرایی. تا چنان افتاد که شبی هم وثاقی از آن وی که بر وی عاشق بود، به آهنگ وی نزد وی آمد. وی کارد بزد، آن غلام کشته شد. امیر فرمود که قصاص باید کرد! مهتر سرای گفت: زندگانی خداوند دراز باد. دریغ باشد این چنین رویی زیر خاک کردن! امیر گفت: وی را هزار چوب بباید زد و خصی کرد. اگر بمیرد، قصاص کرده باشند. اگر بزید، نگریم تا چه کار را شاید. بزیست و به آب خود بازآمد در خادمی، هزاربار نیکو‌تر از آن شد و زیبا‌تر. دواتدار امیر شد. و عاقبت کارش آن بود که در روزگار امارت عبدالرشید، تهمت نهادند که با امیر مردان شاه که به قلعت بازداشته بودند موافقتی کرده است و بیعتی بستده است. او و گروهی با این بیچاره کشته شدند و بر دندان پیل نهادند.»
این سرنوشتی بود که غلامان دچار آن می‌شدند. داستان «طغرل عضدی» و «نوشتگین نوبتی» نیز که در «تاریخ بیهقی» آمده، نظیر این بوده است.

کلید واژه ها: محمد دهقانی

بزرگداشت ابوالفضل بیهقی در آبان ماه ۹۲

بزرگداشت ابوالفضل بیهقی در آبان ماه ۹۲

فراخوان چکیده ی مقاله بزرگداشت ابوالفضل بیهقی

اوّل آبان ۱۳۹۲

به مناسبت روز ملّی بزرگداشت بیهقی

_______________________________________

   گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری، درپی برگزاری همایش های پژوهشی ملّی در سال های گذشته، در پی آن است تا در اوّل آبان ۱۳۹۲ نیز به مناسبت روز ملّی بزرگداشت ابوالفضل بیهقی- آفریننده ی اثر سترگ ادب فارسی، تاریخ بیهقی- بزرگداشتِ این نویسنده ی بزرگ را برگزار نماید.

از پژوهشگران فرهیخته دعوت می شود چکیده ی پژوهش خود را درباره ی ابوالفضل بیهقی و تاریخ بیهقی با این ویژگی ها(حداکثرتا ۲۰ شهریور۱۳۹۲) به ایمیل دکتر مهیار علوی مقدم ([e-mail]) ارسال فرمایند:

-        چکیده مقاله: با فونت بی نازنین ۱۳ – شامل هدف ها، روش ها، نتایج اصلی و دستاوردها، حداکثر۱۰ سطر و حدود ۱۵۰ تا۲۰۰ واژه، word 2003 یا۲۰۱۰  (پی دی اف pdf نباشد)؛

-        عنوان چکیده: بی تیتر۱۲/ کوتاه، دقیق و روشن؛

-        نام نویسنده ویا نویسندگان: بی نازنین ۱۲- غیر بولد؛

-        واژه های کلیدی: بی نازنین ۱۲- غیر بولد؛۵-۶ واژه.

-        رتبه و جایگاه علمی و دانشگاهی و نشانی پست الکترونیکی: بی نازنین ۱۰- غیر بولد/ درزیرنویس؛

-        زمان ارسال چکیده: حداکثرتا ۲۰ شهریور۱۳۹۲؛

-        نیازی به ارسال اصل مقاله نیست؛

 

 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری

سندبادنامه به چاپ دوم رسید.

سندبادنامه (با نمایه)

میراث مکتوب - ادبیات غنی فارسی بزرگترین میراثی است که از گذشتگان ما به ارث رسیده است.این منبع سرشار به صورتهای مختلف – اعم از منثور و منظوم، مکتوب و شفاهی در اختیار ما قرار دارد. یکی از گنجینه های باارزش کتابی است به نام سندبادنامه که طی قرنها و دوره های گذشته با نامهای مختلفی چون کتاب سندباد حکیم، حکایت وزارء سبعه، داستان هفت وزیر، هفت فرزانه، کتاب مکرالنساء، قصه شاهزاده و هفت وزیر نامیده شده و امروز با نام سندبادنامه در دسترس ما قرار گرفته است.

سندبادنامه
مولف: محمد بن ظهیری سمرقندی
مصحح: سید محمدباقر کمال الدینی
نوبت چاپ: دوم/ 337 ص
شمارگان: 1000 نسخه
بهاء: 19800 تومان
قطع: وزیری

سندبادنامه کتابی است در آداب کشورداری و رفتار با رعیت و از حیث ترکیب و ساختمان شبیه کلیله و دمنه. یعنی یک داستان اصلی که در ضمن آن حکایت ها و قصص دیگری نیز می آید. متن این كتاب به اشعار فارسی وعربی نیز آمیخته است.
محمد بن علی بن حسن ظهیری کاتب سمرقندی، نویسنده این اثر، از مترسلان و کاتبان بزرگ ایران در قرن ششم هجری و صاحب دیوان رسائل قلج طمغاج خان از پادشاهان آل افراسیاب بوده است. ظهیری سمرقندی صورت ساده سندبادنامه را با استفاده از آیات قرآن، احادیث، صنایع مختلف ادبی و اشعار و امثال فارسی و عربی به نثر فنی آراسته است.

دومين همايش ملي زبان و ادبيات فارسي دانشگاه پيام نور

بسمه تعالي

 

دومين همايش ملي زبان و ادبيات فارسي دانشگاه پيام نور

The Second National Conference on Persian Language and Literature 1392

 

آدرس وب سايت همايش:  ncpll1392.ir

پس از برگزاري نخستين همايش دوره اي زبان و ادبيات فارسي دانشگاه پيام نور در استان خراسان رضوي در سال ۱۳۸۹، دانشگاه پيام نور خراسان شمالي دومين دوره اين همايش را در آبان ماه سال ۱۳۹۲  برگزار خواهد كرد.

کتاب "آیین پژوهش (با رویکرد تحقیقات دانش آموزی مقطع متوسطه)" و کتاب "پالیز واژه" منتشر شد

 

 

 

آیین پژوهش

  کتاب "آیین پژوهش (با رویکرد تحقیقات دانش آموزی مقطع متوسطه)" نوشته ی محمدجواد شکوری و جعفر قلی زاده – از همکاران ناحیه ی یک آموزش و پرورش خراسان رضوی- با شمارگان 1000  نسخه ، در قطع رقعی ، 128 صفحه و توسط انتشارات سخن گستر روانه ی بازار نشر شده است.

 هر چند تا کنون آثار ارزشمند فراوانی درباره ی پژوهش ، پژوهش نامه نویسی و روش های تحقیق در علوم مختلف به رشته ی تحریر درآمده است ، اما نمونه هایی که بتواند جواب گوی نیاز دانش آموزان در فعالیت های کلاسی ، فراخوان مقالات و مسابقات مطالعه و تحقیق باشد ، کمتر به چشم می خورد. همین مسئله ، مؤلفان این اثر را بر آن داشته تا نمایی از انواع کلی پژوهش ، روش ها و مراحل کنکاش و چگونگی نگارش و تدوین گزارش تحقیق را برای استفاده ی دانش آموزان ، مدوّن سازند.

در این کتاب ، سعی شده اصل اولویت و اهمیت مباحث ، در نظر گرفته شود و از طرح بحث های طولانی و تفصیلی و کاملا تخصصی خودداری شود و حتی المقدور ، تلاش گردیده  تا مطالب ارائه شده ، ساده ، موجز و آسان نگاشته شود. ویژگی دیگر این مجموعه ، نحوه ی سازمان دهی فصل های آن است ؛ به نحوی که در واقع دانش آموز پژوهنده بتواند در شرایط واقعی ، آن ها را آموخته و پشت سر بگذراند. از دیگر سو ، با توجه به این مهم که ضرورت تمرین روش های صحیح پژوهش از نخستین مقطع تحصیلی متوسطه ، امری بدیهی و اجتناب نا پذیر است ، سعی گردیده تا مبانی و اصول این امر یادآوری شده و آموزش داده شود.

 

 

 

 

پالیز واژه

          کتاب پالیز واژه  نوشته ی محمدجواد نورانی و جعفر قلی زاده – از همکاران ناحیه ی یک آموزش و پرورش خراسان رضوی- با شمارگان 1000  نسخه ، در قطع رقعی ، 200 صفحه و توسط انتشارات نیکبخت روانه ی بازار نشر شده است.

کتاب پالیزِ واژه از چند بخش: معنی واژگان، املا، تاریخ ادبیات، واژه­های هم­آوا و متشابه، اسامی شخصیت­های شاهنامه، آیه­ها و عبارات عربی تشکیل شده است.

در بخش معنی واژه­ها، ادبیات چهار ساله دبیرستان به غیر از ادبیات تخصصی رشته­ی انسانی ملاک کار بوده است. در این خصوص علاوه بر واژه­های ستاره­دار متون، سایر واژه­هایی که احساس شده است دانستن معنی آن­ها در روند فهم و درک نوشته­ها (نثر یا شعر) دانش­آموزان را یاری می­رسانند، با توجّه به متن کتاب معنی شده­اند.

پس از معنی واژه­های هر درس که به صورت الفبایی تنظیم شده­اند، لغت­هایی که از حیث املایی اهمیّت بیشتری دارند، گردآورده شده است.هدف از گردآوری واژه­های هم­آوا و متشابه در بخشی جداگانه، آشنا کردن دانش­آموزان با املای لغات با توّجه به معنی واژه­ها بوده است. یادگیری این مبحث در تشخیص غلط­های املایی آزمون­های سراسری اهمیّت پیدا می­کند.

مبحث تاریخ ادبیات به معرفی کتاب­ها و نویسنده­ی آن­ها که در متن کتاب یا در بخش اعلام به آن اشاره شده است، اختصاص یافته است. امید است که دانش­آموزان با مطالعه­ی پالیزِ واژه علاوه بر احاطه بر متون ادبی، بتوانند به هشت سؤال کنکور سراسری، که در متن این کتاب به آن توجه شده است، به درستی پاسخ دهند.