لهجه بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا

لهجه بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا

ميراث مكتوب - این اثر تفسیر و تحلیل‌گونه‌ای از اصطلاحات و لغات دیوان شمس و مثنوی معنوی است که هنوز در لهجه زبان فارسی مردم شمال افغانستان و به ویژه ولایت بلخ رایج است.
فارسی‌زبان و مثنوی ‌پژوهان به کمک این کتاب می‌توانند، گره‌هایی که در دیوان شمس و مثنوی وجود دارد،‌ را حل کنند،‌ چرا که بسیاری از واژگان مثنوی در روزگار امروز معنا وي کاربرد خود را در زبان فارسی از دست داده اما هنوز در لهجه بلخ رایج است.
در این کتاب که در یک مقدمه و دو بخش دیوان شمس و مثنوی معنوی نگاشته شده است، واژه‌ها و عبارات به صورت الفبایی شرح و توضیح داده شده و شرح مختصری از نکات آوایی و دستوری نیز در مقدمه کتاب آمده است.
این کتاب به مناسبت برگزیده شدن شهر باستانی غزنه به عنوان پایتخت فرهنگی و مدنی جهان اسلام در سال 2013 نگاشته شده است.
در مقدمه کتاب آمده است: «مولانا جلال الدین محمد مولوی بلخی، هنگامی که میدان سخن منظوم را با محدودیت های وزن و قافیه، برای جولان اندیشه و سخن دل خویش، تنگ می دید، لب به شکایت می گشود.
قافیه اندیشم و دلدار من
گویدم مندیش جز دیدار من
حرف چه بود تا تو اندیشی ازان؟
حرف چه بود؟ خارِ دیوارِ رزان
لفظ و حرف و صوت را بر هم زنم
برخی، از این بیانات مولانا و از روی دشوارفهمی برخی از سخنانِ او، تصوّر می کنند که گویا مولوی هر اندیشه و سخنی را که به ذهن و زبانش می رسیده، بدون توجّه به دستورِ زبان و قواعد شعر، بیان می فرموده است و این واقعیت را نمی پذیرند، که اشکال در کمیِ آشنایی ما با سخنان آن بزرگ است.
لهجه بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا نگاشته محمد آصف‌ فکرت در سال جاری از سوی انتشارات عرفان در تهران منتشر شده است.

منبع: کتابخانه مجلس شورای اسلامی

نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند

نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند
 
زبان فارسی در بیرون از محدودۀ جغرافیایی ایران هواداران و علاقه‌مندان زیادی دارد که در این  میان، مردم شبه‌قاره از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. بسیاری از فعالیت‌های علمی و فرهنگی دربارۀ ایران و فرهنگ آن، پیش از همه جا، در هندوستان آغاز شده است. از جمله می‌توان از تألیف کهن‌ترین تذکرۀ فارسی در شبه‌قاره، یعنی لباب‌الالباب، و یا از چاپ نخستینِ شاهنامه در این منطقه یاد کرد. اما به‌رغم این پیشینۀ درخشان در زمینۀ شکل‌گیری و توسعۀ زبان فارسی در شبه‌قاره، تا کنون چنان‌که باید، بررسی‌های شایسته‌ای انجام نگرفته است. البته ناگفته نماند که در دانشگاه‌های هند، مخصوصاً در دانشگاه دهلی، پایان‌نامه‌هایی زیر نظر استادان زبان فارسی فراهم و گاه چاپ شده‌اند که در آن‌ها مسئله را ازنظر زمانی و مکانی به طور مقطعی مورد بررسی قرار داده‌اند.
    در مجموعۀ حاضر در باب موضوعات متنوعی در حوزۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره و در دوره‌های تاریخی این سرزمین بحث شده است که مجموعاً در 9 بخش کلی طبقه‌بندی شده‌اند. فهرست این بخش‌ها بدین قرار است: 1. نخستین شاعران فارسی‌گوی هند (ویژگی‌های شعر غزنوی)؛ 2. غوریان یا آل شَنْسَب (وضع اجتماعی و ادبی در عهد غوریان، شاعران عهد غوریان، نویسندگان عهد غوریان)؛ 3. ممالیک یا سلاطین هند (اوضاع ادبی و فرهنگی در عهد ممالیک، شعرای عهد ممالیک، نویسندگان عهد ممالیک)؛ 4. خلجیان (اوضاع ادبی و اجتماعی در عهد خلجیان، شاعران و نویسندگان عهد خلجیان)؛ 5. تغلقیان (حکومت‌های دیگر در عهد تغلقیان، زندگی اجتماعی در عهد تغلقیان، شاعران عهد تغلق، علما و صوفیان عهد تغلق، نثر فارسی و نثرنویسان در عهد تغلق)؛ 6. سادات‌ها یا سیّدها (لودیان شاعران عهد سادات و لودی، نویسندگان عصر سادات و لودیان چند کتاب در لغت و موسیقی و طب)؛ 7. افغانان (شاعران و نویسندگان این عهد)؛ 8. نگاهی به تصوف اسلامی در هند (صوفیان هند)؛ 9. گورکانیان هند ـ بابر (اوضاع ادب در عصر بابر، علما و مشایخ عهد بابر، شاعران عهد بابر، هنرمندان عصر بابر، اضاع ادبی در عهد همایون، علما و مشایخ دورۀ همایون، شاعران دربار همایون، جلال‌الدین محمد اکبر، اوضاع ادبی و اجتماعی در عهد اکبر، علمای دربار اکبر، کتاب‌های متفرقۀ تاریخی دورۀ اکبر و...). فهرست منابع و اعلام بخش پایانی این کتاب را تشکیل می‌دهد.
    کتاب نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند، نوشتۀ دکتر توفیق ه‍. سبحانی است که شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی آن را در 724 صفحه و با شمارگان 1000 نسخه، به بهای 200000 ریال منتشر کرده است.

فراخوان مقاله ججهت درج در کلک مشکین شماره ی 4

فراخوان مقاله

با سلام و عرض ادب

گروه استان در نظر دارد مجله كلك مشكين شماره 4 را به زودي به چاپ برساند. از نويسندگان و علاقه مندان تقاضا داريم نكته ها و مقالات خود را با توجه به مطالب زير براي آن مجله ارسال به نشانی زیر فرمايند.

       نشانی : مشهد، روبروي اداره كل آموزش و پرورش كوچه سجادي، ساختمان فيوضات، گروه هاي آموزشي، گروه ادبيات فارسي متوسطه دوره دوم

در مقاله هایی که برای نشریه فرستاده می شود رعایت  نکات زیر ضروری است :

 

الف- تنظیم مطالب :

 

 در نگارش مطالب مقاله ساختار زیر رعایت گردد:

1-عنوان مقاله

2- نام نویسنده

3- چکیده 

4- کلید واژه ها

5- مقدمه  

6- متن اصلی 

7-نتیجه گیری

8- پی نوشت ها (پی نوشت ها می تواند به شیوه درون متنی نیز نگاشته شود)

9-منابع و مآخذ

 

ب--شیوه تنظیم فهرست مآخذ:

 

نام خانوادگی نویسنده- کاما نام یا حرف اوّل نویسنده (در لاتین بعد از آن نقطه ) -سال انتشار اثر در داخل پرانتز  بعد از پرانتز نقطه    عنوان کتاب با فونت مورب (بعد از عنوان نقطه قرار می­گیرد) محل نشر و ناشر(بین محل نشر و ناشر دو نقطه در پایان نقطه قرار می گیرد).  نمونه:

 

طالقانی، محمد. (1366).  فرهنگ اصطلاحات حقوقی لاتینی. چاپ اوّل. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

Radford,Andrew.(2004). English Syntax An Introduction. Cambridge University Press.

 

مآخذی که از مجلات و روزنامه­ها  گرفته می شود شیوه ارجاع آن­ها  در فهرست مآخذ بدین ترتیب است :

نام خانوادگی نویسنده-نام یا حرف اوّل نویسنده(در لاتین بعد از آن نقطه)-سال انتشار اثر داخل پرانتز(بعد از پرانتز نقطه)- عنوان (با فونت ساده و بین گیومه)- عنوان مجله (با فونت ساده و خط زیر عنوان یا با فونت مورب)-شماره مجله و صفحات در صورت لزوم محل نشر و ناشر (بین محل نشر و ناشر دو نقطه و در پایان نقطه قرار می گیرد) مانند:

 

مشیری ، مهشید (١٣۷۵). "گفت و گو با مهشید مشیری  ، نخستین فرهنگ الفبایی قیاسی "،  سروش  ،۸٠۵،٣۲-۳٠.

 

پ-نحوه  نگارش مطالب

 

نگارش مطالب با قلم نازنین 14 و با فاصله 5/1 است..در نگارش مقالات رسم الخط  کتابهای درسی و نکات ویراستاری رعایت گردد.

 

ذکر مآخذ نقل قولها ضروری است .  نقل قول­های طولانی تر از سه خط  باید با خط مورب و قلم 12و با فاصله نصف فاصله معمولی (حداکثر  1سانتی متر)  و با اندکی  (5/ سانتیمتر) تورفتگی  نوشته شود..   

 

تایپ مطالب بر صفحه  A4  و اندازه حاشیه صفحه­ها  از سمت چپ 4 سانتی متر و از قسمت بالا و پایین و سمت راست هرکدام 3 سانت متر رعایت گردد.

 

 ارجاع درون متني: (نام خانوادگي نويسنده، سال چاپ: صفحه)

نمونه: (اكبرزاده، 1372: 25)

ت- مطالب باید بر روی لوح فشرده ضبط  و ارسال گردد.

 

 

 


ايميل: hadiakbarzade@yahoo.com

فراخوان مقاله مجله پویه

فراخوان مقاله مجله پویه

 

 

فراخوان مقاله

با سلام و عرض ادب

دبیرخانه راهبری شیراز در نظر دارد مجله ی پویه ی شماره جدید را به زودي به چاپ برساند. از نويسندگان و علاقه مندان تقاضا داريم نكته ها و مقالات خود را با توجه به مطالب زير براي ارزیابی و ارسال به آن مجله  ارسال فرمايند.

         در مقاله هایی که برای نشریه فرستاده می شود رعایت  نکات زیر ضروری است :

 

الف- تنظیم مطالب :

 

 در نگارش مطالب مقاله ساختار زیر رعایت گردد:

1-عنوان مقاله

2- نام نویسنده

3- چکیده 

4- کلید واژه ها

5- مقدمه  

6- متن اصلی 

7-نتیجه گیری

8- پی نوشت ها (پی نوشت ها می تواند به شیوه درون متنی نیز نگاشته شود)

9-منابع و مآخذ

 

ب--شیوه تنظیم فهرست مآخذ:

 

نام خانوادگی نویسنده- کاما نام یا حرف اوّل نویسنده (در لاتین بعد از آن نقطه ) -سال انتشار اثر در داخل پرانتز  بعد از پرانتز نقطه    عنوان کتاب با فونت مورب (بعد از عنوان نقطه قرار می­گیرد) محل نشر و ناشر(بین محل نشر و ناشر دو نقطه در پایان نقطه قرار می گیرد).  نمونه:

 

طالقانی، محمد. (1366).  فرهنگ اصطلاحات حقوقی لاتینی. چاپ اوّل. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

Radford,Andrew.(2004). English Syntax An Introduction. Cambridge University Press.

 

مآخذی که از مجلات و روزنامه­ها  گرفته می شود شیوه ارجاع آن­ها  در فهرست مآخذ بدین ترتیب است :

نام خانوادگی نویسنده-نام یا حرف اوّل نویسنده(در لاتین بعد از آن نقطه)-سال انتشار اثر داخل پرانتز(بعد از پرانتز نقطه)- عنوان (با فونت ساده و بین گیومه)- عنوان مجله (با فونت ساده و خط زیر عنوان یا با فونت مورب)-شماره مجله و صفحات در صورت لزوم محل نشر و ناشر (بین محل نشر و ناشر دو نقطه و در پایان نقطه قرار می گیرد) مانند:

 

مشیری ، مهشید (١٣۷۵). "گفت و گو با مهشید مشیری  ، نخستین فرهنگ الفبایی قیاسی "،  سروش  ،۸٠۵،٣۲-۳٠.

 

پ-نحوه  نگارش مطالب

 

نگارش مطالب با قلم نازنین 14 و با فاصله 5/1 است..در نگارش مقالات رسم الخط  کتابهای درسی و نکات ویراستاری رعایت گردد.

 

ذکر مآخذ نقل قولها ضروری است .  نقل قول­های طولانی تر از سه خط  باید با خط مورب و قلم 12و با فاصله نصف فاصله معمولی (حداکثر  1سانتی متر)  و با اندکی  (5/ سانتیمتر) تورفتگی  نوشته شود..   

 

تایپ مطالب بر صفحه  A4  و اندازه حاشیه صفحه­ها  از سمت چپ 4 سانتی متر و از قسمت بالا و پایین و سمت راست هرکدام 3 سانت متر رعایت گردد.

 

 ارجاع درون متني: (نام خانوادگي نويسنده، سال چاپ: صفحه)

نمونه: (اكبرزاده، 1372: 25)

ت- مطالب باید بر روی لوح فشرده ضبط  و ارسال گردد.

 

 آدرس : مشهد، روبروي اداره كل آموزش و ژرورش، كوچه سجادي، ساختمان فيوضات، گروه هاي آموزشي، گروه ادبيات فارسي

ايميل: hadiakbarzade@yahoo.com

 

نیازمند مؤسسه ای برای نشر میراث شفاهی هستیم

دکتر حسن ذوالفقاری:
نیازمند مؤسسه ای برای نشر میراث شفاهی هستیم

میراث مکتوب - دكتر حسن ذوالفقاري در سال 1345 در دامغان به دنيا آمد. وي داراي مدرک دكتري رشته زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه تهران و هم اکنون استاديار دانشگاه تربيت مدرس است.
ذوالفقاری را باید از جمله پژوهشگرانی دانست که در سالهای اخیر به تصحیح متون در حوزۀ ادبیات شفاهی روی آورده و در این راستا آثاری را مانند بديع الزمان نامه، بهرام و گلندام، حسن و دل، خورشيد آفرين و فلك ناز، معشوق بنارس، وامق و عذرا و ... تألیف کرده است.
آنچه در ادامه می آید گفت و گوی مرکز پژوهشی میراث مکتوب با این پژوهشگر و استاد دانشگاه است.

شما از افرادی هستید که در سالهای اخیر به طور جدی به تصحیح متون شفاهی روی آورده اید. حال ارزیابی شما از وضعیت تصحیح این متون چیست؟
در سالهای گذشته بیشتر توجه استادان ادبیات به تصحیح و احیای متون عرفانی بوده است، اما اساتیدی هم بوده اند که تلاش کرده اند ادب عامه را به شکل مکتوب دربیاورند. اولین کسی که در این زمینه گام موثری برداشت، مرحوم دکتر پرویز ناتل خانلری بود که سمک عیار را تصحیح کرد و این متن را به ادبای دانشگاهی ما شناساند. در همین راستا دکتر ذبیح الله صفا نیز به تصحیح داراب نامه ها پرداخت. در حال حاضر متون مکتوبی هستند که افسانه های بسیاری را بیان می کنند و قابلیت انتشار و معرفی دارند. در یک مقطع، این آثار به صورت چاپ سنگی منتشر شدند و افرادی مانند استاد ایرج افشار به تصحیح این متون اقدام کردند، اما در عصر حاضر از این متون غفلت شده است.
ادبیات فارسی به این جهت اهمیت دارد که از دو فرهنگ مکتوب و فرهنگ شفاهی تشکیل شده است. بخشی از میراث مکتوب ما به چاپ رسیده و غنای ادبیات را نشان می دهد، اما متأسفانه به میراث شفاهی ما آن گونه که ضرورت دارد، توجه نشده است. داستان ها و افسانه های غیر مکتوبی وجود دارند که از جانب پژوهشگران توجه زیادی به آن ها نمی شود تا جایی که غربی ها به این آثار بیشتر اقبال نشان دادند و برخی آثار ایرانی را گردآوری کردند.

از نظر شما یکی از دلایل بی توجهی، عدم علاقه عموم مخاطبان به این متون است؟
خیر. مردم ما در طول تاریخ نشان داده اند که به قصه گویی علاقۀ زیادی دارند. هنوز در بسیاری از مناطق ایران،ک سنت نقالی هنوز زنده است. ادبیات ما گنجینۀ بسیار وسیعی از قصه های شفاهی در مناطق مختلف است. با تنوعی که در فرهنگ ها داریم، مجموعۀ عظیمی از روایات و حکایات در دست است که باید در قالب مجلدهایی تدوین شود. بخش عظیمی از میراث شفاهی ما مانند لالایی ها، مَثل ها و چیستان ها گردآوری نشده است. ما در ادبیات فارسی افسانه هایی داریم که تخیل در آن موج می زند و ادیبان دانشگاهی ما به آن بی توجه اند.
مرکز پژوهشی میراث مکتوب در مجموعه ای با عنوان «کارنامۀ دانشوران ایران و اسلام» بسیاری از قصه های کتاب های کهن را برای نوجوانان بازنویسی کرد. این گونه بازگردان متون به زبان ساده تا چه اندازه در جذب مخاطب اثرگذار خواهد بود؟
اصلی ترین ویژگی این متون، فرهنگ عمیقی است که در آن ها وجود دارد و بهترین روش برای انتقال فرهنگ، بدون شک، بازنویسی این آثار است. اگر قصه های عامیانه با سبک های امروزی بازتولید شوند، بر روی مخاطب خود اثرگذار خواهند بود. آنچه مسلم است ما هم اکنون بیش از هر زمانی نیازمند این هستیم که این داستان ها برگردان شوند و تحقیقات منسجم تری بر روی آنها صورت بگیرد.

و اما به عنوان سخن پایانی برای شناخت فرهنگ ایران زمین و متون کهن این مرز و بوم چه باید کرد؟

شاید ما دستاورد صنعتی قابل عرضه ای در سطح دنیا نداشته باشیم ولی می توانیم داشته های فرهنگی خودمان را به جهان معرفی کنیم. هم اکنون مؤسسه ای برای پژوهش و نشر میراث مکتوب داریم و برای ترویج ادبیات شفاهی هم باید مؤسسه ای برای میراث شفاهی تشکیل شود تا آنچه از گذشتگان در این زمینه باقی مانده در سراسر گیتی نشر دهد.

تاريخ  ارسال:شنبه 6 مهر 1392 - 13:46