اطلاع رساني: برزگداشت استاد اديب ثاني در زادگاهش منطقه ي ميان جلگه در تاريخ 23/9/92 روز شنبه بيست و سوم آذر برگزار مي شود.
حجت الحق محمد تقی ادیب نیشابوری دوم در یک نگاه
نام : محمد تقی
شهرت : ادیب نیشابوری (دوم)
تولد: پنجم شعبان 1312 ه.ق برابر با 1274 ه.ش
وفات: 21 آذر 1355 برابر با 20 ذی الحجه 1396
محل تولد: روستای خیرآباد از بخش عشق آباد میان جلگه نیشابور
محل دفن: حرم مطهر رضوی آخرین غرفه جنوب غربی صحن انقلاب(کهنه یا عتیق)
نام پدر:اسدالله که خیاط و ملای روستا بوده است.
نام مادر :فاطمه
تا 18 سالگی مقدمات تحصیل را در مکتب و خدمت پدر طی نمد و سپس عازم مشهد مقدس گردید. اساتید وی به شرح زیر بوده اند:
1) آقا شیخ محمد کدکنی که دایی استاد بوده است- مقدمات
2) ادیب اول میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری – تمام ادبیات عرب و نیز پارسی و فنون شعر و ...
3) آقا بزرگ شهیدی – شرح اشارات ، شرح هدایه و ...
4) آقا شیخ حسن بُرسی – فقه
5) شیخ اسدالله یزدی – شرح منظومه سبزواری ، شرح فصوص قیصری و ...
6) میرزا محمد باقر مدرس رضوی – شرح لمعه
7) جلال المحققین شیرازی – تشریح الافلاک و خلاصه الحساب شیخ بهایی و هندسه جلال المحققین
8) حاجی فاضل خراسانی – اسفار و ...
9) سید جعفر شهرستانی – قوانین و ...
10) سید علی صدرالاطبا – شرح قانون ابن سینا و ...
از 25 سالگی به تدریس مشغول بود و بیشتر از 60 سال تا چند روز مانده به فوت به این امر اشتغال داشت.
مَدرَس ها به ترتیب زمان:
مسجد ترک ها ، مدرسه سلیمان خان ، مسجد گوهر شاد ، مدرسه خیراتخان ، آرامگاه شیخ بهایی در حرم مطهّر ، منزل شخصی در بازارچه عیدگاه ( ضلع جنوبی بازار رضا فعلی) که پربارترین و طولانی ترین دوران تدریس ایشان مدرسه خیراتخان واقع در بست پایین خیابان حرم مطهر بوده است که فعلا در مجموعه دانشگاه علوم رضوی قرار گرفته است. تمام دهه 20 و 30.
شیوه تدریس:
لفظ قلم و آهنگین با تکیه به صوت و سیلاب ماقبل آخر، تشریح کامل متون با روش تطبیقی کامل ادبیات عرب و پارسی با استفاده از داستانها و شواهد تاریخی و مشاهدات عینی و بیان متجسم متون و نیز نقد و بررسی کامل آنها و ...
متون تدریس:
سیوطی ، مغنی ، مطوّل ، شرح نظّام ، حاشیه ملّا عبدالله ، معالم الاصول ، مقامات تحریری ، گوهرنامه در عروض و قافیه ( از تالیفات خودشان) و ...
تالیفات
نثر
1)تابش جان و بینش روان در حکمت الهی
2)گوهر نامه و رساله قافیه در فنون شعر
3)تاریخ ادبیات عرب قبل از اسلام
4)تاریخ ادبیات ایران تا حکیم ناصر خسرو
5)البدایه و النّهایه در حکمت الهی
6)آرایش سخن در بدایع شعر
نظم
1)منظومه های : آسایش نامه ، آیین نامه ، حدیث جان و جانان ، طریقت نامه ، فیروزی جاوید، گوهر تابنده ، مجمع راز و یعقوبیّه ( ناتمام)
2)دیوان اشعار شامل قصاید ، غزلیات ، مثنویات، رباعیات و قطعات و منفردات و ...
از مجموعه آثار ایشان فقط تاریخ ادبیات عرب ، رساله قافیه ، گوهرنامه و آرایش سخن در مجموعه ای به نام گوهر دانش در 1337 ه.ش و نیز منتخبی از اشعار دیوان در 1380 ه.ش چاپ شده است.
بعضی از استادان و بزرگانی که از محضر استاد ادیب نیشابوری دوم کسب فیض نموده و زیربنای علمشان بر آن استوار گردیده عبارتند از:
1)آیات عظام و مراجع بزرگوار و حجج الاسلام : سید علی سیستانی ، وحید خراسانی ، شهید مطهری، واعظ طبسی ، شهید سعیدی ، خزعلی ، عالمی ، معصومی ، مهمان نواز ، فقیه سبزواری ، قمی و ...
2) اساتید بزرگوار : شیخ محمد رضا حکیمی ، حجت هاشمی خراسانی ، استاد محمد تقی شریعتی ، شیخ محمد رضا مهدوی دامغانی ، احمد امین شیرازی ، الهی خراسانی ، عبدالکریم پارسا و آقای علی مقدادی فرزند حاج شیخ حسینعلی نخودکی و شهید اندرزگو (دکتر حسینی) و ...
3) اساتید ارجمند دانشگاه : دکتر مهدی محقق ، دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی ، دکتر احمد مهدوی دامغانی ، پروفسور فلاطوری ، دکتر سید جعفر لنگرودی ، دکتر حسن ملکشاهی ، دکتر محمد رضا امامی گرگانی ، دکتر روحانی شهری ، دکتر موسوی گرمارودی ، دکتر درهمی ، دکتر سید محمود علوی ، دکتر صالحی ، دکتر علی اکبر شهابی ، دکتر مهدی صانعی و ...
استاد فرموده اند:«هر ادیب نکته پردازی گروگن من است.»
مجالس
استاد به چند مجلس سوگواری به طور مرتب میرفتند از جمله منزل مرحومان حاج شیخ مرتضی واعظ شهیدی ، رویائی ، حاج شیخ محمد رئیس شیبانی و ابوهادی در همان محله مسکونی خودشان و منزل مرحوم صفرعلی صراف مقابل مدرسه و همچنین مدرسه خیراتخان
یک مجلس ادبی غالبا در منزل مرحوم غلامرضا ریاضی تشکیل می شد که در آنجا هم حضور داشتند و بعضی از اعضاء آن عبارت بودند از مرحوم دکتر قاسم رسا ، فضل مستوفی ، باقرزاده بقا
فرزندان ادیب نیشابوری دوم |