زبان و ادبیات فارسی متوسطه خراسان رضوی

ترجمه مقاله ی ادیب نیشابوری از دایره المعارف ایرانیکا

ایوب دستورانی – جغتای

دانشجوی مرکز تربیت معلم شهید بهشتی

ADĪB NĪŠĀBURĪ

ADĪB NĪŠĀBURĪ, SHAIKH ʿABD-AL-JAWĀD, Persian litterateur and poet. Son of a farmer, Mollā ʿAbbās Nīšābūrī, he was born in Nīšābūr in 1281/1864-5 (or 1284/1867-8). At the age of four he was blinded in one eye by smallpox and his other eye was seriously impaired. Despite his physical weakness and his father’s opposition, he was encouraged by his great love for learning and prodigious memory to spend the first sixteen years of his life in study. Then in 1297/1880, he went to Mašhad, where he lived successively in the Ḵayrātḵānī, Fāżel Khan and Nawwāb madrasas. Here, in accordance with the custom of the day, he studied the literary arts and Arabic classics. He developed a profound knowledge of Arabic letters and expertise in traditional philosophy, Sufism, mathematics, medicine, feqh, oṣūl and biography. Thus qualified, he remained a long time in Mašhad as a teacher, living abstemiously and never marrying. He had a great enthusiasm for education; many learned men of Khorasan were his direct or indirect pupils.

His works include a treatise on the connection between Persian and Arabic prosody, another commenting on the seven Moʿallaqāt, and a number of short pieces summarizing the commentary of Ḵaṭīb Tabrīzī on the Ḥamāsa of Abū Tammām; these have not been published. He was also a poet; his published dīvān, entitled Laʾālī-e maknūn (Mašhad, 1333 Š./1954), contains approximately 5,000 bayts in the form of qaṣīdas, qeṭʿas, and robāʿīs. Initially he adopted the poetic style of Qāʾānī, but later he followed more strictly the Khorasanian style. He also approved of the styles of Ḥabīb Ḵorāsānī and Ṣafā-e Eṣfahānī. There is only a single political poem in his dīvān, written in criticism of the 1907 Anglo-Russian Treaty dividing Iran into two separate spheres of influence. Adīb

Nīšābūrī died in Mašhad on 12 Ḏu’l-qaʿda 1344/24 May 1926.

Bibliography:

Y. Āryānpūr, Az Ṣabā tā Nīmā, Tehran, 1350 Š./1971, vol. 2.

Dehḵodā, Dāʾerat al-maʿāref-e fārsī.

D. J. Īrānī, Soḵanvarān-e dowrān-e Pahlavī, Calcutta, 1313 Š./1934. Farhang-e fārsī.

(J. Matīnī)

Originally Published: December 15, 1983

Last Updated: July 22, 2011 This article is available in print Vol. I, Fasc. 5, p. 460

. ادیب نيشابوري
ادیب نيشابوري، شیخ ʿ عبد الجواد، ادیب و شاعر ایرانی. پسر یک کشاورز، ملا ʿ عباس نيشابوري است، او درنيشابور درسال

(1281/1864-5 )یا( 1284/1867-8) به دنیا آمد. او قبل از سن چهار سالگي از یک چشم توسط آبله کورشد و چشم دیگرش

به طور جدی مختل شد. با وجود ضعف جسمانی و مخالفت پدرش، او بوسيله عشق بزرگش برای یادگیری تشويق مي شد

وحافظه شگرفش رادر ابتداي شانزده سالگي زندگيش براي يادگيريصرف كرد. سپس اودر سال 1880/1297،  به مشهدرفت،

جایی که اوزندگي ميكرد  در سال های قبل خيرات خانه فاضل خان و مدرسه نواب بود.  اینجا، در مطابق با رسم آن روز،

هنرهای ادبی و کلاسیک عربی مورد مطالعه او قرارمي گرفت. اوبه توسعه دانش عمیق از حروف عربی و تخصص در فلسفه

سنتی، عرفان، ریاضیات، طب، فقه، خارج اصول و بیوگرافی. درنتيجه شرایط واجد اوا به مدت طولانی به عنوان یک معلم

،در مشهد باقی مانده است،در زندگی باپرهيز وامساك  هرگز ازدواج.نكرد او شور و شوق زیادی داشت برای آموزش و

پرورش و بسیاری از مردان آموخته خراسان كه مستقیم یا غیر مستقیم خود دانش آموزان او بودند

آثار او عبارتند از:يك رساله در ارتباط بین علم عروض فارسی و عربی.ديگري  اظهار نظر در هفت معللغات، و تعدادی ا

ز قطعه کوتاه وخلاصه تفسیر;كتيبه تبریزی درحماسه ابوتممام این آثار وداشته ها منتشر نشده است. او همچنین یک شاعربود،

منتشر شده دیوانش، تحت عنوان لعالي مكنون (مشهد، 1333 1954س)، شامل حدود 5،000بيت در فرم قصیده، قطعه وبك

عنوان رباعيات است. در ابتدا او به سبك شاعري از قا آني به  تصویب رسید اما بعد، او بیشتر به سبك خراساني روي مي آورد

. او همچنین تاييد شده  از سبک حبیب خراساني و صفا اصفهانی..وجود دارد فقط یک شعر سیاسی تنها در دیوان اوكه نوشته

شده است در انتقاد از پیمان 1907 انگلیس و روسیه تقسیم ایران به دو حوزه جدا از نفوذ. ادیب نيشابوري در12ديول قمري

مطابق با1344/24 مه سال 1926 در مشهد درگذشت.

منابع:

 آریان پور، از صبا تا نیما، تهران، 1350 Š./1971، جلد..
دهخدا دايرةالمعارف فارسي
دكتر جواد ایرانی، سخنوران دوران پهلوی، کلکته، 1313 Š./1934

. فرهنگ فارسی.متيني تاریخ انتشار: دسامبر 15، 1983
آخرین به روز رسانی: 22 جولای، 2011
این مقاله در دسترس است در نسخه قابل چاپ است.
جلد 5، ص. 460